Seçimler gelmeden emekliye ve çarşı pazara huzur

Bu seçim terazisi; emeklinin ve çarşı pazarın yükünü kaldıramaz! 

Emeklileri rahatlatacak, piyasadaki alım gücünü artıracak ve ekonomik canlılık sağlayacak projeler, bütüncül bir makroekonomik strateji ve doğru finansman modelleriyle uygulamaya konulabilir. Bu tür projelerin başarıyla hayata geçirilmesi; bütçe disiplini, yasal düzenlemeler, dijital altyapı ve sosyal ortakların katılımını içeren planlı bir süreç gerektirir. 

Piyasanın arz ve talep dengesi üretim artışından geçer. Her ile ve ilçeye alım yapacak Toprak Mahsulleri Ofislerinin kurulması! Üretim teşviki ile boş arazilerin tarıma yeniden açılması! Şehirlerden köye göç hareketini başlatacaktır. Şehir nüfusunun azalma eğilimi; kira, hayat pahalılığı ve çarşı pazar fiyat dengesini olumlu istikamette gerçekleştirecektir. 

Emeklinin ve piyasanın alım gücünü artırmaya yönelik temel proje fikirleri ve bunların adım adım nasıl uygulamaya konulacağı aşağıda gruplandırılmıştır: 

1. Doğrudan Gelir ve Satın Alma Gücünü Artırıcı Projeler

• İntibak Yasası ve Refah Payı Reformu: Farklı yıllarda emekli olanlar arasındaki maaş adaletsizliklerini giderecek bir intibak düzenlemesi yapılır. Maaş zamlarına enflasyonun yanı sıra büyümeden de pay (refah payı) eklenmesi yasal güvenceye alınır. 

• Bölgesel ve Kademeli Destek Kartları (Emekli Kart): Düşük maaşlı emeklilere yönelik gıda, doğalgaz, elektrik ve kira desteklerinin yüklendiği akıllı kartlar devreye sokulur. Bu kartlar sadece yerel esnafta ya da zincir marketlerin belirli temel ürünlerinde geçerli kılınarak paranın doğrudan piyasaya akması sağlanır. 

• Sağlıkta Katkı Payı Muafiyeti: Emeklilerin maaşlarından kesilen ilaç ve muayene katkı payları tamamen kaldırılır ya da en alt seviyeye indirilir. Böylece harcanabilir gelirleri doğrudan artar. 

2. Piyasayı Canlandıracak Ticari ve Finansal Projeler

• “Esnaf-Emekli” Dayanışma İndirimleri: Devlet, emeklilere %10-15 indirim uygulayan yerel esnafa vergi veya vergi indirimi (stopaj, SGK prim desteği vb.) avantajı sağlar. Bu sayede emekli esnafa yönelir, küçük esnafın iş hacmi büyür ve piyasa canlanır. 

• Borç Yapılandırma ve Faizsiz İhtiyaç Kredileri: Emeklilerin birikmiş kredi kartı veya tüketici kredisi borçları, kamu bankaları aracılığıyla düşük faizli veya faizsiz olarak uzun vadeye yayılır. Maaşın büyük kısmının borca gitmesi engellenerek piyasada sıcak para dolaşımı artırılır. 

3. Projeler Adım Adım Nasıl Uygulamaya Konulur? Bakan Mehmet Şimşek’le de olmaz.

Projelerin hayata geçirilmesi ve piyasada enflasyonist bir baskı yaratmaması için şu süreçler izlenmelidir: 

• Adım 1: Kaynak ve Bütçe Planlaması (Fizibilite): İlk olarak projelerin toplam maliyeti hesaplanır. Finansman; bütçe içi tasarruflar, lüks tüketim vergileri veya kayıt dışı ekonomiyle mücadeleden elde edilen gelirlerle finanse edilmelidir. Karşılıksız para basarak yapılacak maaş artışları enflasyonu körükler ve alım gücünü daha da düşürür. Piyasa arz ve talep dengesi olmazsa olmaz ekonomide!

• Adım 2: Yasal ve Bürokratik Altyapının Hazırlanması: Meclis kanadında gerekli kanun teklifleri hazırlanır. Vergi muafiyetleri, intibak düzenlemeleri ve esnaf teşvikleri için ilgili bakanlıklar (Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı) ortak yönetmelikler yayımlar. Piyasaya güven sigortası şarttır.

• Adım 3: Dijital Altyapı ve Hedefleme (e-Devlet Entegrasyonu): Desteklerin doğru kişilere ulaşması için e-Devlet ve SGK verileri entegre edilir. Örneğin; evi olmayan, sadece tek maaşla geçinen en düşük gelirli emekliler sistem tarafından otomatik tespit edilerek “Emekli Kart” kapsamına alınır. Bu sayede kaynaklar israf edilmemiş olur. Sosyal konuta hız verilmeli!

• Adım 4: Pilot Bölge Uygulaması ve Kademeli Yaygınlaştırma: Projeler önce ekonomik olarak daha kırılgan olan birkaç pilot şehirde test edilir. Piyasaya ve alım gücüne etkileri ölçüldükten sonra, görülen eksiklikler (örneğin esnaf entegrasyonundaki aksaklıklar) giderilerek tüm ülke genelinde uygulamaya alınır. Tarıma uygun olmayan şehrin etrafındaki boş dağlar; sosyal konuta alınmalı! İstanbul Sultangazi Habibler…gibi!