“Ben de gazeteciyim” demekle olunmuyor

“Ben de oldum” yanılgısı

Ameliyata giren hemşire “Ben artık cerrahım” diyor. Hocayı dinleyen cemaat “Ben artık hocayım” diyor. Adliye koridorlarında evrak taşıyan “Ben avukat oldum” diyor. Muhabiri, kameramanı olay yerine götüren şoför “Ben de gazeteciyim” diyor. Peki o zaman bu mesleklerin fakülteleri niye açıldı?

Bu cümleler, pratik aşinalığı ehliyet sanmanın en çıplak hali. Bir işin mutfağında bulunmak, o işin nasıl yürüdüğünü görmek elbette değerli. Ama “görmek” ile “yapabilmek ve sorumluluğunu taşımak” arasındaki mesafe, sandığımızdan çok daha büyük.

Hemşire, cerrahın hangi penseti ne zaman istediğini ezbere bilir. Ancak ani bir kanama, beklenmedik bir anatomik varyasyon veya patolojik sürpriz karşısında karar verecek olan, tıp fakültesi ve uzmanlık yıllarında edinilen fizyoloji, patoloji ve klinik muhakemedir. Evrak takipçisi adliye koridorlarını avukattan daha iyi bilse bile, o dilekçenin içindeki hukuki argümanı kuran, kanunların ruhunu yorumlayan ve sonuçta yargı önünde hesabı veren kişi hukuk fakültesi mezunudur. Araç şoförü olaya şahit olur; gazeteci ise o olayı kamu yararı, doğrulama, bağlam ve etik süzgecinden geçirerek kamuoyuna sunar.

Fakülteler sadece teknik bilgi yüklemez. Aynı zamanda o mesleğin yasal ve etik sorumluluğunu kişiye yükler. İşler kötü gittiğinde mahkeme, kamuoyu veya meslek odası “yanında duranı” değil, unvanı ve diplomayı taşıyanı sorumlu tutar. Bu yüzden eğitim, “nasıl yapılır”ın ötesinde “neden yapılır, hangi risklerle yapılır, hata yapıldığında ne olur” sorularını da cevaplar.

Pratik elbette vazgeçilmezdir. Cerrah asistanlık yapar, avukat staj görür, gazeteci sahada yoğrulur. Ama bu pratik, sağlam bir teorik temel üzerine oturduğunda anlam kazanır. Temelsiz pratik ise sadece taklittir; kriz anında çöker.

“Ben de oradaydım, o yüzden ben de oldum” iddiası, hem mesleğin itibarını hem de toplumun güvenini zedeler. Unvanlar, koridorlarda geçirilen zamana değil, o unvanın gerektirdiği bilgi, muhakeme ve sorumluluğu taşıma yetisine aittir. Aksi halde diplomalı olmakla “yanında bulunmuş olmak” arasındaki fark silinir. O fark silindiği gün de, o fakültelerin var olma gerekçesi gerçekten sorgulanır hale gelir.